Neden soğanlı çiçekler?
Soğanlı çiçekler, bahçeciliğe yeni başlayanlar için en kolay ve en ödüllendirici bitkiler arasındadır. Soğanın içinde, gelecek baharın çiçeği için gereken besin zaten depolanmıştır. Sen yalnızca doğru zamanda, doğru derinliğe dikersin; kış soğuğu ve bahar yağmurları gerisini halleder. Sonbaharda harcadığın bir öğleden sonra, baharda haftalar boyunca süren bir renk şöleni olarak geri döner.
Lale bu çiçeklerin en bilinenidir, ama tek başına değildir. Çiğdem, kardelen, müskari, sümbül ve nergis gibi soğanlı çiçekler farklı zamanlarda açar. Bunları birlikte planladığında bir çiçek solarken bir diğeri açmaya başlar.
Kim ne zaman açar?
İklimine göre birkaç hafta oynayabilir, ama genel sıra şöyledir:
- Şubat – mart başı: Kardelen ve çiğdem. Bazen karın arasından bile çıkarlar.
- Mart: Müskari (mavi üzüm sümbülü), erkenci nergisler ve erkenci botanik laleler.
- Mart sonu – nisan başı: Sümbüller, nergislerin çoğu, tek katlı ve katmerli erkenci laleler.
- Nisan ortası: Triumph ve Darwin melezi laleler. Lale sezonunun en yoğun dönemi.
- Nisan sonu – mayıs: Geç açan laleler; papağan, saçaklı, zambak çiçekli ve katmerli geç laleler.
Lale gruplarının ayrıntısını Lale Çeşitleri Rehberi yazımızda bulabilirsin. Bu takvimden yola çıkarak her dönemden en az bir çiçek seçersen, bahçen yaklaşık üç ay boyunca renkli kalır.
Ne zaman dikmeli?
Bahar soğanları sonbaharda, toprak serinlediğinde dikilir. Türkiye'nin pek çok bölgesinde bu, ekim ile kasım arasına denk gelir. Laleyi diğer soğanlardan biraz daha geç, toprak iyice soğuduktan sonra dikmek, bazı mantar hastalıklarının riskini azaltır. Çiğdem ve nergis gibi soğanlar ise biraz daha erken dikilebilir. Soğanların kışı toprakta geçirmesi gerekir; baharda dikilen lale soğanı genellikle o yıl çiçek açmaz.
Lazanya ekim: tek saksıda üç kat çiçek
Küçük bir balkonun ya da tek bir saksının bile uzun süre çiçekli kalmasını sağlayan yönteme "lazanya ekim" denir. Adını, soğanların bir lazanyanın katları gibi üst üste dizilmesinden alır.
- Drenaj: Saksının dibinde mutlaka delik olsun. Dibe bir kat çakıl ya da kırık saksı parçası koy.
- Alt kat (en derin): Biraz toprak koyduktan sonra en büyük soğanları, yani laleleri ve nergisleri yerleştir. Bu kat yaklaşık 15–20 santim derinlikte olmalı. Soğanların sivri ucu yukarı baksın.
- Orta kat: Üzerlerine birkaç santim toprak serp ve sümbülleri yerleştir.
- Üst kat: Yine birkaç santim toprağın ardından en küçük soğanları, yani müskari ve çiğdemleri diz.
- Kapat ve sula: Saksıyı toprakla doldur ve iyice sula. Kış boyunca toprağı sırılsıklam bırakmadan, hafif nemli tut.
Baharda önce çiğdem ve müskari açar, ardından sümbül, en son da lale ve nergis. Alttaki soğanların sürgünleri, üstteki soğanların arasından yolunu kolayca bulur.
Bahçede gruplar halinde dik
Soğanlı çiçekler tek tek dikildiğinde dağınık görünür. Aynı çeşitten 7, 9 ya da 15 soğanı bir grup halinde dikmek, doğadaki gibi daha etkileyici bir görüntü verir. Birkaç kural işine yarar:
- Boy sırası: Kısa çiçekler önde, uzun laleler arkada.
- Tek sayılı gruplar: Tek sayılar gözde daha doğal durur.
- Tekrar: Aynı grubu tarhın farklı yerlerinde tekrarlamak bahçeye bütünlük kazandırır.
- Renk planı: Sakin bir bahçe için beyaz, krem ve pembe; neşeli bir bahçe için sarı, turuncu ve kırmızı; zarif bir bahçe için mor, bordo ve beyaz iyi çalışır.
Kemirgenler ve evcil hayvanlar
Bazı bölgelerde fareler ve sincaplar lale soğanlarını severek yer. Buna karşın nergis soğanları kemirgenlere zehirli olduğu için genellikle dokunulmaz. Laleleri nergislerle birlikte dikmek ya da soğanların çevresine ince bir tel örgü koymak koruma sağlayabilir.
Lale, nergis ve sümbül soğanları kedi ve köpekler için de zararlıdır. Evcil hayvanın bahçeyi kazmayı seviyorsa soğanları ulaşamayacağı saksılara dik, açıkta soğan bırakma.
Çiçek sonrası bakım
Çiçekler solduğunda tohum bağlamaması için çiçek başlarını kopar, ama yaprakları kesme. Yapraklar, gelecek yılın çiçeği için soğana besin depolamaya devam eder. Yapraklar kendiliğinden sararıp kuruyunca kesilebilir. Nergisler, müskariler ve çiğdemler genellikle yıllarca aynı yerde açmaya devam eder. Lalelerin ise birçoğu ilk yıldan sonra zayıflar; Darwin melezleri ve botanik laleler bu konuda daha dayanıklıdır.
Bir örnek balkon planı
Elinde 40 santim çapında iki saksı olduğunu düşünelim. Birinci saksıya alt kata 7 kırmızı Darwin melezi lale, orta kata 3 mor sümbül, üst kata 10 mavi müskari koy. İkinci saksıya alt kata 7 beyaz Triumph lale ve 5 sarı nergis, üst kata 10 sarı çiğdem koy. Mart başından mayısa kadar iki saksıda sırayla mavi, sarı, mor, kırmızı ve beyaz açar.
Oyunda da bir bahçe
Gerçek bahçeni planlarken Lale Bahçesi'nde de dedenin bahçesini çiçeklerle yeniden kurabilirsin. Seviyelerde kazandığın yıldızların bahçede nasıl çiçeğe, çeşmeye ve köşke dönüştüğünü Yıldızlar ve Bahçe Kurma yazımızda anlattık. Soğan dikimiyle ilgili temel bilgiler için de Evde ve Bahçede Lale Yetiştirme yazımıza bakabilirsin.
Rehberler
- Lale Çeşitleri Rehberi
- Lale Renkleri ve Anlamları
- Türkiye'de Bahar Lale Rotaları
- Osmanlı Sanatında Lale Motifi
- Eşleştirme Oyunları Zihne Ne Katar?
- Lalenin Hikâyesi
- İlk 60 Seviye: Başlangıç Rehberi
- Güç Birleşimleri Rehberi
- Tahtayı Okumak
- Engeller Rehberi
- Güçlendiriciler ve Altın
- Yıldızlar ve Bahçe Kurma
- Zor Bölüm Rehberi
- 12 Bahçe Teması
- 300. Seviyeden Sonrası
- Sıralama, Bulut Kaydı ve Hesap
- Evde ve Bahçede Lale Yetiştirme
- Aileler İçin Rehber
- Yapım Günlüğü
- Sık Sorulan Sorular
🎮 Tarayıcıda OynaGoogle Play'den İndirMicrosoft StoreAmazon Appstore